Wat doet België op de top van de Francofonie in Kinshasa?

Door Karl Vanlouwe op 9 oktober 2012, over deze onderwerpen: Afrika, Cultuur

‘L'organisation internationale de la Francophonie’, beter bekend als de Top van de Francofonie, verenigt zowat 56 landen waar Frans gesproken wordt. De Franse taal is er het bindmiddel en moet in een aangesloten land door minstens een deel van de bevolking worden gesproken. Naast Frankrijk is België één van de Europese landen die lid is van de Francofonie. Eind deze week (van 12 tot 14 oktober) wordt de tweejaarlijkse bijeenkomst gehouden in de Congolese hoofdstad Kinshasa. België is vertegenwoordigd door minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders. Ook de minister-president van de Franse Gemeenschap, Rudy Demotte, zal aanwezig zijn.

Wat mij betreft kan de Belgische aanwezigheid niet op een slechter tijdstip vallen. Niet alleen verdient president Kabila, na de fraudeleuze verkiezingen vorig jaar, deze eer niet; de oorlog in het oosten van Congo toont dat er urgentere zaken zijn dan een rondje handjes schudden. Kan het Belgische lidmaatschap bij de Francofonie worden geëvalueerd?

Egalité, fraternité, solidarité et complémentarité

Volgens het charter van de Francofonie bestaat het doel van deze organisatie in de ondersteuning en ontwikkeling van de democratie, het verlenen van steun aan de rechtstaat en de mensenrechten. Het motto van de club is ‘égalité, fraternité, solidarité et complémentarité’. Het is daarom zo opmerkelijk dat de tweejaarlijkse bijeenkomst van de Francofonie eind deze week plaats vindt in de Congolese hoofdstad Kinshasa.  Als lid van een internationale organisatie die pleit voor meer democratie, respect voor de rechtstaat en de mensenrechten, is Congo niet echt het toonbeeld van deze verlichtingswaarden.

De fraude bij de presidents- en parlementsverkiezingen in november 2011 blijft nazinderen.  'La vérité des urnes' waar de bevolking om vroeg, blijft onbeantwoord. In Oost-Congo woedt een burgeroorlog. Buurland Rwanda heeft hier een nefaste invloed, zo bewijst een rapport van de Verenigde Naties. Maar ook Kabila moet zijn verantwoordelijkheid niet ontlopen. Door jaar na jaar elke politieke hervorming in Congo te blokkeren, en zijn entourage te dienen in plaats van de Congolese bevolking, ligt hij mee aan de basis van de gespannen situatie in de Kivu’s. Ondanks haar naam is de Democratische Republiek Congo allesbehalve een voorbeeld van democratie en goed bestuur en is het land evenmin de naam rechtstaat waardig.  Op het Afrikaans continent zijn trouwens Egypte, Tunesië, Ivoorkust en Mali eveneens volwaardige leden van de Francofonie.  De voorbije jaren en maanden bleken deze landen toch ook wel een twijfelachtige reputatie te hebben op het vlak van democratie en mensenrechten. In tegenstelling tot de Britse tegenhanger – het Commonwealth, waar het Zimbabwe van Robert Mugabe wel geschorst werd – zijn de waarden van de Franse Revolutie voor deze Top vooral belangrijk op papier.

Reynders en Demotte

Ondanks het feit dat België opnieuw een Franstalige eerste minister heeft, kondigde Elio Di Rupo aan dat hij wegens de lokale verkiezingen niet aanwezig zal zijn op de top, maar dat België vertegenwoordigd zal zijn door Didier Reynders, minister van Buitenlandse zaken, en door Rudy Demotte, minister-president van de Franse Gemeenschap. Minister Reynders stak al veel tijd en energie in Congo in de hoop de burgeroorlog in het oosten te beëindigen. Eind augustus was hij in de regio van de Grote Meren om er zowel met de Congolese president als met de Rwandese president te praten. Echt succesvol kan zijn bemiddelingspoging bij deze partnerlanden van de Francofonie niet genoemd worden.

De rol van België op deze top mag wel in vraag gesteld worden. Het thema van deze bijeenkomst is ‘Francophonie, enjeux environnementaux et économiques face a la gouvernance mondiale’. Hete hangijzers gaat men duidelijk uit de weg. Het gastland mag vooral niet duidelijk gemaakt worden dat het onderaan elke VN-lijst bengelt, zowel inzake ontwikkeling als inzake transparantie en de strijd tegen corruptie. Laat staan dat er gesproken wordt over de hervormingen van de kiescommissie – grotendeels verantwoordelijk voor de fraudeleuze verkiezingen in 2011 -  of de onopgehelderde moord op mensenrechtenactivist Floribert Chebeya. Of is het toevallig dat het proces tegen de moordenaars van Chebeya werd uitgesteld tot na de top in Kinshasa? Vorige week kwam de hoofdverdachte nog in opspraak omdat hij voor een Luikse rechter de documentaire ‘L’affaire Chebeya’ wilde verbieden in België. De wereld op zijn kop.

België heeft een kans gemist om een duidelijk signaal te sturen naar Kabila. Afwezig blijven is zo’n duidelijk signaal.  De visie ten aanzien van het Congolese regime verschilt wel eens tussen de taalgemeenschappen in dit land. Dat is niet nieuw. Misschien is deze Top in Kinshasa wel een aangewezen moment om het lidmaatschap van het ‘Koninkrijk België’ bij de Francofonie te evalueren. Niet alleen de federale overheid, maar ook de deelstaten zijn bevoegd voor buitenlands beleid. België is in de feiten al lang geen Franstalig land (meer), misschien zou de Belgische diplomatie zich hier beter eens bij neerleggen. Het feit dat de waarden van de Francofonie enkel en alleen op papier van toepassing zijn, zou een goede aanleiding zijn voor een debat over het lidmaatschap.

Rudy Demotte zou kunnen opteren voor een volwaardig lidmaatschap voor de Franse Gemeenschap. Zo moet de meerderheid van dit land zich niet vertegenwoordigd voelen op deze internationale bijeenkomst die slechts voor de schijn  de democratie en de mensenrechten moeten dienen.

Hoe waardevol vond je dit artikel?

Geef hier je persoonlijke score in
De gemiddelde score is